Friday, August 22, 2025

ფრედრიკ ბაკმანი - "აქ იყო ბრიტ-მარი" Fredrik Backman - "Britt-Marie was here"

 


        ფრედრიკ ბაკმანის "აქ იყო ბრიტ-მარი" ერთ-ერთი გამორჩეული რომანია, რომელიც მარტივ, მაგრამ სიღრმისეულად ადამიანურ თემებს ეხება - მარტოობას, საკუთარი "მე" ს ძიებას და ცხოვრებაში ახალი შანსების პოვნას.

       ბრიტ-მარი  უკვე წლების განმავლობაში ცხოვრობს ჩაკეტილ, რუტინულ სამყაროში.მას ძალიან უყვარს წესრიგი და სისუფთავე, სია და წესები... თუმცა მისი ცხოვრება მოულოდნელად იცვლება -  მას ქმარი ტოვებს და ბრიტ-მარი იძულებულია ახალი ადგილი იპოვოს საცხოვრებლად. ის აღმოჩნდება პატარა , მიყრუებულ ქალაქში, სადაც თავიდანვე გრძნობს , რომ ზედმეტია, მაგრამ თანდათან ეგუება და ცდილობს ადგილობრივებთან ჩამოაყალიბოს ურთერთობა.

      რომანში ყველაზე მნიშვნელოვანი იდეა სწორედ ეს არის -  ადამიანი ნებისმიერ ასაკში და სიტუაციაში იმსახურებს მეორე შანსს. ბრიტ-მარი თითქოს უმნიშვნელო პერსონაჟია, მაგრამ რეალურად მასში იმალება ძლიერი, ბრძოლისუნარიანი ქალი, რომელსაც შეუძლია სხვის ცხოვრებაშიც შეიტანოს სინათლე. პატა ქალაქის მაცხოვრებლებთან ურთიერთობით ის სწავლობს გულწრფელობას, მეგობრობას და იაზრებს , რომ ცხოვრება იმაზე მეტია , ვიდრე მას წარმოედგინა.


       მწერალი თავის სტილში გულგრილად ,მაგრამ  ღრმად წარმოაჩენს ადამიანურ სისუსტეებს. თითქოს მსუბუქი ირონიით გვიჩვენებს ბრიტ-მარიმდე და მის შემდეგ არსებობას, თუმცა საბოლოოდ მკითხველს იმედს უტოვებს - ცხოვრება ყოველთვის შეიძლება დაიწყო თავიდან, თუნდაც იქ, სადაც ყველაზე ნაკლებად მოელი. ეს რომანი გვახსენებს , რომ ბედნიერება შეიძლება  ყველაზე მოულოდნელ ადგილას დაგხვდეს და ადამიანებს , როგორი რთული ბუნებაც არ უნდა ჰქონდეთ, შინაგანად ყველას სჭირდება სიყვარული და მიღება.



Tuesday, August 19, 2025

ბრუნო შულცი - "დარიჩინის ქულბაქები" Bruno Schulz - "The Cinnamon Shops"


 

       "დარიჩინის ქულბაქების" მთავარი თემაა - დროის განცდა. ავტორი უბრუნდება ბავშვობას, თუმცა ეს დაბრუნება არ არის პირდაპირი. ის არის გარდაქმნილი ემოციების, სურნელის და სიმბოლოების ნაკადი. ქალაქი, რომელიც თითქოს ყველასთვის ნაცნობი უნდა იყოს, ხდება ნახევრად მითიური სივრცე, სადაც ყველაფერი სავსეა საიდუმლოებებით. მწერლის გადმოცემის ენა განსაკუთრებულია -  მეტაფორებით და უჩვეულო შედარებებით გაჯერებული, რის გამოც ტექსტი თითქოს მუსიკას ჰგავს და არა მოთხრობას. 

      წიგნში ვხვდებით ისეთ ეპიზოდებს, რომლებიც  შეიძლება გახდეს მკითხველის პირადი ოცნების ნაწილი - დახურული მაღაზიები შუაღამით , დარიჩინის სურნელი, ჩაბნელებული ქუჩები... მწერალი წიგნში ბავშვობის სამყაროს, რეალობის დამახინჯებულ სურათებს და ფანტაზიის ძალას აერთიანებს. ნაწარმოები გვახსენებს, რომ ხანდახან წარსულის გახსენება შეიძლება იყოს უფრო მაგიური და ლამაზი , ვიდრე უშუალოდ ის დრო , როცა მასში ვცხოვრობდით. 


      "დარიჩინის ქულბაქები" მხოლოდ ნაწარმოები კი არა , პოეტური მოგზაურობაა ჩვენს მეხსიერებასა და წარმოდგენებში. ეს არის მცდელობა დავიჭიროთ დრო, რომელიც უკვე გაქრა და მას ფერებით და სურნელებით შევსებული სიზმრის სახე მივცეთ. ავტორი გვიჩვენებს ,რომ მწერლობა შეიძლება იყოს არა მხოლოდ ამბის გადმოცემა, არამედ სამყაროს ხელახლა შექმნა -  ისეთად, როგორსაც მხოლოდ ჩვენი წარმოსახვა ხედავს. 



Friday, August 15, 2025

ფრედრიკ ბაკმანი - "მშფოთვარე ადამიანები" Fredrik Backman - "Anxious People"

 


      "მშფოთვარე ადამიანები" არის თბილი, ირონიული და ამავდროულად სევდიანი რომანი ადამიანებზე, რომლებიც თავიანთ წარუმატებლობებთან, შიშებთან და იმედგაცრუებებთან ერთად ცდილობენ თანაარსებობას. 

       მოქმედება იწყება უცნაური და თითქოს სასაცილო ინციდენტით - ბანკის ძარცვის მცდელობით. პატარა ქალაქის ერთ  ბინაში ხვდებიან ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული, მაგრამ ერთნაირად "მშფოთვარე" ადამიანები. თავიდან ისინი ერთმანეთის მიმართ უნდობლად არიან განწყობილნი და საკმაოდ დაძაბულები ჩანან, მაგრამ მოვლენების განვითარებასთან ერთად ნელ-ნელა იხსნებიან, უზიარებენ ერთმანეთს საკუთარ ფარულ ამბებს, მარცხებს, იმედებს...


       ბაკმანი განსაკუთრებულად ოსტატურად აერთიანებს იუმორს და დრამას - ერთი შეხედვით კომიკური სიტუაცია სინამდვილეში სავსეა ღრმა ემოციებით და ადამიანური სითბოთი. ავტორი გვიჩვენებს, რომ ყველა ადამიანს აქვს თავისი ტკივილი, რომელიც სხვებისთვის უხილავია. რომანში წამოწეულია თემები, როგორიცაა თანაგრძნობა, ოჯახური ურთიერთობები, პირადი პასუხისმგებლობა და იმის მნიშვნელობა, რომ ადამიანებზე არ გვქონდეს მხოლოდ ზედაპირული წარმოდგენა.

     რომანის მთავარი აზრი კი ასე შეიძლება ჩამოვაყალიბო : ჩვენ ყველას გვინდა გაგვიგონ, გვაპატიონ და ვუყვარდეთ ისეთები , როგორებიც ვართ - ხარვეზებით და შეცდომებით და ზოგჯერ , ყველაზე მოულოდნელ ადგილებშიც კი შეიძლება შევხვდეთ ადამიანებს , რომლებიც დაგვეხმარებიან ამაში.



Tuesday, August 12, 2025

დაგლას სტიუარტი - "შაგი ბეინი" Douglas Stuart - "Shuggie Bain"

 


      დაგლას სტიუარტის "შაგი ბეინი" სოციო-პოლიტიკური და პიროვნული ტრაგედიების ერთიან ტილოზე ხატავს პატარა ბიჭის, შაგის მძიმე ბავშვობას. ეს არის ნაწარმოები ოჯახზე, სიყვარულზე, დამოკიდებულებაზე და ინდივიდუალურ ბრძოლაზე , სიღარიბის, მიუსაფრობის და სოციუმისგან გარიყულობის ფონზე. 

       რომანის ეპიცენტრშია შაგი ბეინი  - მგრძნობიარე, კეთილი და ცოტა უცნაური ბიჭი, რომელიც ცდილობს გადარჩეს სამყაროში,სადაც დედა ალკოჰოლიზმით არის შეპყრობილი, სამყაროში, რომელშიც მამამ მიატოვა და საზოგადოებაც არ წყალობს. შაგის დედა - აგნესი , ერთდროულად ძლიერი და სუსტი ქალია - მუდმივად ცდილობს შეინარჩუნოს ღირსება და დარჩეს ისეთ გარემოში, სადაც პატივს არავინ არ სცემს...

      მწერალი საოცარი სიზუსტით და ემოციით გვიხატავს სოციალური დაღმასვლის, უფსკრულის პირას მყოფი ადამიანების ყოფას. ნაწარმოებში კარგად ჩანს , როგორ მოქმედებს სიღარიბე და დამოკიდებულება ოჯახის სტრუქტურასა და ურთიერთობებზე.


      შაგი არამხოლოდ საკუთარ გარემოცვასთან ბრძოლაშია, არამედ საკუთარ იდენტობასთანაც - განსხვავებულობის განცდა მას კიდევ უფრო აშორებს თანატოლებისგან. ამის მიუხედავად, მისი სიყვარულით სავსე დამოკიდებულება დედის მიმართ, გვიჩვენებს ჭეშმარიტი , უანგარო სიყვარულის ძალას.

      "შაგი ბეინი" არ არის მხოლოდ ტრაგიკული ამბავი - ეს არის ადამიანურობის, ღირსების და იმედის ძიება.დაგლას სტიუარტმა შეძლო საოცრად გულწრფელი და მტკივნეული ისტორიის გადმოცემა, რომელიც მკითხველს დიდხანს რჩება გონებაში. ეს წიგნი გვაფიქრებს იმაზე, თუ რამდენად ძლიერები შეიძლება იყვნენ ადამიანები მაშინაც კი, როცა თითქოს ყველაფერი წაგებული აქვთ.



Sunday, August 10, 2025

ფიოდორ დოსტოევსკი - "იდიოტი"

 


        ამ გენიალურ წიგნში  ნათლად ჩანს , რამდენად კარგად იცნობდა ავტორი ადამიანის ფსიქოლოგიას. ავტორი უღრმავდება თითოეული პერსონაჟის შინაგან სამყაროს და ცდილობს შექმნას ადამიანების სახეები ისე, რომ მათი ემოციები მკითხველისთვის ნაცნობი გახდეს. ნაწარმოებში მწერალი საკუთარი ცხოვრებიდანაც იყენებს არაერთ დეტალს. მაგალითად, რომანის მთავარი გმირი, ხალხის მიერ იდიოტად შერაცხული თავადი მიშკინი გენერლის მეუღლისა და მისი სამი ქალიშვილის სტუმრობისას სიკვდილით დასჯის შესახებ საუბრობს. იგი ნათლად აღწერს იმ განცდებს, რომლებიც სიკვდილმისჯილ ადამიანს შესაძლოა ჰქონდეს. თავად დოსტოევსკისაც მისჯილი ჰქონდა სიკვდილი, რის მიზეზადაც , როგორც ცნობილია, ბელინსკის ნაწარმოებების კითხვა და ასლების ქონა წარმოადგენდა , თუმცა, საბოლოოდ სიკვდილის მოლოდინში მყოფ მწერალს უთხრეს, რომ გადაწყვეტილება შეიცვალა და მისი განაჩენი ციმბირში გადასახლებით ჩაანაცვლეს.

       კრიტიკოსებს შორის არსებობს მოსაზრება , რო ნაწარმოების მთავარი გმირი მიშკინი ქრისტეს სახეა.  არაერთი წყაროს მიხედვით, დოსტოევსკი ღრმად მორწმუნე ადამიანი იყო, შესაბამისად , შესაძლოა მის ნაწარმოებში დავინახოთ რელიგიური მოტივებიც. თავად მიშკინი გვევლინება როგორც იდეალური ადამიანი, რომელსაც სჯერა, რომ ყოველ ადამიანშია რაღაც კარგი, ებრალება განურჩევლად ყველა, ასევე უდიდესი მიმტევებლური თვისებებით გამოირჩევა. სწორედ ამ და სხვა მიზეზთა გამო საზოგადოებაში ის იდიოტის სახელითაა ცნობილი...


       რომანში თავადი მიშკინის გარდა კიდევ სამი უმნიშვნელოვანესი პერსონაჟია. ესენი არიან : აგლაია ეპანჩინა, ანასტასია ფილიპოვნა და პარფენ როგოჟინი. 

       აგლაიასა და ანასტასია ფილიპოვნას შორის თავადის გულის დასაპყრობად ბრძოლა მიმდინარეობს. აგლაია ოცი წლის გოგონაა, რომელიც ორიგინალობისკენ ილტვის.იგი პირველივე ნახვისას იხიბლება თავადი მიშკინით. ანასტასია ფილიპოვნა კი უბედური ქალის სახეა, რომელიც საკუთარი ტანჯვის დასაფარად ბევრ უღირს საქციელს ჩადის. თუმცა , თავადი უმოკლეს დროში ჩასწვდება მის პიროვნებას...

     საბოლოოდ ისე ხდება , რომ კეთილშობილი თავადი , რომელსაც არასდროს უფიქრია, ცუდი რამ ჩაედინა და ვინმეს ცხოვრება დაენგრია, მის ირგვლივ ყველას აუბედურებს.  ავტორს სურდა ამით ეჩვენებინა მკითხველისთვის თუ როგორ იცვალეს ადამიანებმა სახე მაშინდელ სამყაროში, როგორ დასცილდნენ თავიანთ პირვანდელ, უცოდველ სახეს ...


  სამახსოვრო ფრაზები : 

  • თქვენ რა იცით, რას არ ჩაადენინებს კაცს თავმოყვარეობა.
  • კაცი გამოსცადე და მერე შეაფასე
  • სიბრალული შეადგენს ადამიანთა ყოფის ყველაზე დიდსა და ერთადერთ კანონს.
  • სილამაზე იხსნის ქვეყანას.
  • ყოველი სინამდვილე თითქმის მუდამ წარმოუდგენელი და დაუჯერებელია, თუმცა თავისი გარდაუვალი კანონები კი გააჩნია და რაც უფრო ნამდვილია, ზოგჯერ მით უფრო დაუჯერებელიც.

Monday, August 4, 2025

ფიოდორ დოსტოევსკი - "თეთრი ღამეები"

 


        ფიოდორ დოსტოევსკის "თეთრი ღამეები"  საკმაოდ სევდიანი ნაწარმოებია ადამიანის სულიერი მარტოობისა და დაუკმაყოფილებელი სიყვარულის შესახებ. ნაწარმოების მთავარი პერსონაჟი - უსახელო მთხრობელი, ახალგაზრდა კაცია, რომელიც ცხოვრობს ილუზიებში და თავს არიდებს რეალურ ცხოვრებას. ის განიცდის უკიდეგანო მარტოობას და ცხოვრების აზრს მხოლოდ ფანტაზიებში პოულობს.

       სიუჟეტი ვითარდება პეტერბურგში, თეთრი ღამეების პერიოდში , რაც ქმნის განსაკუთრებულად ლირიკულ ატმოსფეროს კითხვის დროს. ერთ ღამეს, ქუჩაში სეირნობისას, მთავარი გმირი ხვდება ახალგაზრდა ქალს - ნასტიას.  ისინი მალევე უახლოვდებიან ერთმანეთს . ნასტია უყვება საკუთარი სიყვარულის ისტორიას - თუ როგორ გამოეთხოვა საყვარელ ადამიანს და როგორ ელოდება მის დაბრუნებას. მთავარი გმირს ნელ-ნელა უყვარდება ნასტია, თუმცა მისი სიყვარული უპასუხოდ რჩება, რადგან ნასტია კვლავ იმ კაცს ირჩევს, რომელსაც მთელი ეს დრო ელოდა...


      მწერალი გვიჩვენებს, თუ როგორ არიან ადამიანები სევდიანად მიჯაჭვულნი წარსულს, ოცნებებს და მოლოდინს... მთავარი გმირის სიყვარული უანგაროა, მაგრამ სევდიანი. მას ღრმად სწამს , რომ სჯობს თუნდაც წამიერი ბედნიერება, ვიდრე გრძნობების და ემოციების გარეშე ყოფნა.  წიგნის დასასრულს მთავარი გმირი არ იბრძვის ნასტიასთვის, არამედ მშვიდად ანებებს თავს  და დიდი ტკივილის მიუხედავად, მადლობას უხდის ბედს იმ რამდენიმე ღამისთვის , როცა თავს ყველაზე ბედნიერად გრძნობდა. 

     დოსტოევსკი , პირადად ჩემთვის , ერთ-ერთი ყველაზე საყვარელი და გამორჩეული მწერალია. ეს წიგნი კი ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი და სინაზით გაჯერებულია. აქ არ არის დიდი დრამა ან ტრაგედია. თუმცა , სევდა და ადამიანური მარტოობა იმდენად მძაფრად არის გამოხატული, რომ ის სამუდამოდ რჩება მკითხველის გონებაში და გულში.